- Ayıplı Mal ve Ayıplı Hizmet Kavramı (TKHK m. 8 ve m. 13)
- Tüketicinin Seçimlik Hakları (TKHK m. 11)
- İspat Yükü ve 6 Aylık Kanuni Karine (TKHK m. 10)
- Zamanaşımı Süreleri (TKHK m. 12)
- Mesafeli Satışlarda (İnternet Alışverişi) Cayma Hakkı (TKHK m. 47)
- Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemesi Dava Şartı
- Tüketici Hakem Heyeti Başvuru ve Ayıplı Mal İhtarname Şablonu
- Sıkça Sorulan Sorular
Tüketici ayıplı mal davası rehberi, ayıplı hizmet tazminat şartları ve Tüketici Hakem Heyeti başvuru dilekçesi örneği, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) uyarınca satın alınan taşınır mallarda, gayrimenkullerde (konut/işyeri), araçlarda veya hizmetlerde ortaya çıkan ayıplara karşı tüketicinin yasal haklarını koruyan kapsamlı hukuki rehberdir.
Türkiye’de ve özellikle İstanbul ticaret hacminde sıklıkla karşılaşılan ayıplı sıfır otomobil satışı, ayıplı konut teslimi, e-ticaret (mesafeli satış) uyuşmazlıkları ve ayıplı imalat hallerinde tüketicilerin seçimlik haklarını doğru zamanda kullanması gerekir. Ayrıntılı bilgi için İstanbul Tüketici Hukuku Avukatı sayfamızı ve İstanbul Avukatlık Danışmanlık Rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Ayıplı Mal ve Ayıplı Hizmet Kavramı (TKHK m. 8 ve m. 13)
Kanun uyarınca ayıplı mal; ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında veya reklam ve ilanlarında yer alan özelliklere aykırı olan; satıcı tarafından bildirilen veya standardında bulunan teknik özelliğe uymayan; faydası bakımından tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallardır.
1. Gizli Ayıp ve Açık Ayıp Ayrımı
- Açık Ayıp: Malın teslimi anında basit bir gözden geçirme (muayene) ile anlaşılabilen ayıplardır (örneğin kırık, çizik, eksik parça).
- Gizli Ayıp: Malın kullanımıyla zaman içinde ortaya çıkan veya uzman incelemesi gerektiren ayıplardır (örneğin motor bloğundaki gizli çatlak, konuttaki tesisat su sızıntısı, elektronik kart arızası).
Tüketicinin Seçimlik Hakları (TKHK m. 11)
Malın ayıplı anlaşılması durumunda tüketici, hiçbir cezai şart veya ek ücret ödemeksizin aşağıdaki dört seçimlik haktan birini kullanabilir:
- Sözleşmeden Dönme (Bedel İadesi): Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek ödedigi satış bedelinin eksiksiz iadesini isteme.
- Satış Bedelinden İndirim İsteme: Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim yapılmasını talep etme.
- Ücretsiz Onarım İsteme: Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere malın ücretsiz onarılmasını isteme.
- Ayıpsız Misli İle Değiştirilmesini İsteme: İmkan varsa, satılanın ayıpsız bir misli (sıfır yenisi) ile değiştirilmesini talep etme.
Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları müteahhit, üretici ve ithalatçıya karşı da kullanılabilir.
İspat Yükü ve 6 Aylık Kanuni Karine (TKHK m. 10)
Teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıpsız teslim edildiğini ispat yükü satıcıya aittir. 6 aydan sonra ortaya çıkan gizli ayıplarda ise ayıbın varlığını ve teslim anında nüvesinin bulunduğunu tüketici ispatlamakla yükümlüdür.
Zamanaşımı Süreleri (TKHK m. 12)
- Genel Mal Alımlarında Zamanaşımı: Kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre kararlaştırılmadığı takdirde, ayıplı maldan doğan haklar malın teslim tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımına tabidir.
- Konut ve Taşınmaz Mal Alımlarında Zamanaşımı: Konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda zamanaşımı süresi teslim tarihinden itibaren 5 yıldır.
- Ağır Kusur ve Hile Hali: Ayıp, ağır kusur veya hile ile tüketiciden gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz; tüketici her zaman dava açabilir.
Mesafeli Satışlarda (İnternet Alışverişi) Cayma Hakkı (TKHK m. 47)
İnternet, telefon veya katalog üzerinden yapılan mesafeli satışlarda tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve hiçbir cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma bildiriminin satıcıya ulaşmasından itibaren 14 gün içinde satıcı bedeli iade etmek zorundadır.
Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemesi Dava Şartı
2026 yılı itibariyle uyuşmazlığın değerine göre görevli merciiler şunlardır:
- Tüketici Hakem Heyetleri: Belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda İlçe veya İl Tüketici Hakem Heyetine başvuru zorunludur. Hakem Heyeti kararları ilam niteliğindedir (icra edilebilir).
- Tüketici Mahkemeleri ve Zorunlu Arabuluculuk: Parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda Tüketici Mahkemesinde dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğa başvuru zorunludur.
Tüketici Hakem Heyeti Başvuru ve Ayıplı Mal İhtarname Şablonu
[ŞEHİR] [İLÇE] İLÇE TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ BAŞKANLIĞI’NA
BAŞVURAN (TÜKETİCİ): [Adı Soyadı], T.C. No: [No], Adres: [Adres], Tel: [Telefon]
VEKİLİ: [Av. Adı Soyadı], Adres: [Hukuk Bürosu Adresi]
ŞİKAYET EDİLEN (SATICI/FİRMA): [Şirket Unvanı], Vergi No: [No], Adres: [Adres]
UYUŞMAZLIK DEĞERİ: [Ürün Satış Bedeli – Örn: 45.000 TL]
ŞİKAYET KONUSU: 6502 Sayılı TKHK m. 11 Uyarınca Ayıplı Malın Bedel İadesi / Ayıpsız Misli İle Değiştirilmesi Talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil tüketici, şikayet edilen firmadan [Tarih] tarihinde [Fatura No] fatura numaralı [Ürün Adı ve Modeli] ürünü [Bedel] TL karşılığında satın almıştır.
2. Ürün teslim edildikten [Süre – Örn: 10 gün] sonra [Ayıbın Tanımı – Örn: Ekran görüntüsünün gitmesi / Su sızdırması / Çalışmaması] şeklinde gizli ayıp ortaya çıkmıştır. Durum derhal yetkili servise ve satıcıya bildirilmiştir.
3. Yetkili servis tarafından tanzim edilen [Tarih/No] sayılı servis formunda ayıbın kullanıcı hatasından kaynaklanmadığı imalat arızası olduğu belgelenmiştir. Şikayet edilen firmaya çekilen [Noter Adı/Tarih] tarihli ihtarnameye rağmen bedel iadesi yapılmamıştır.
4. TKHK m. 8, 10 ve 11 hükümleri uyarınca malın tesliminden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıplar teslim anında var sayılır. Tüketicinin bedel iadesi veya ayıpsız misli ile değişim talebinin kabulü gerekir.
HUKUKİ SEBEPLER: 6502 sayılı TKHK m. 8, 9, 10, 11, 12 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Fatura, Garanti Belgesi, Servis Fişi, Noter İhtarnamesi, Fotoğraf ve Video Kayıtları, Her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle şikayetimizin KABULÜ ile;
1. Ayıplı ürünün satıcıya iadesi ile ödenen [Bedel] TL bedelin satın alma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüketiciye ödenmesine (veya ayıpsız misli ile değiştirilmesine),
2. Yargılama masraflarının karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Başvuran Tüketici Vekili
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Ayıplı mal için yetkili servise vermek seçimlik hakları kaybettirir mi?
Hayır. Tüketicinin malı arızalanması üzerine servise vermesi ücretsiz onarım hakkını kullandığı anlamına gelebilir. Ancak onarıma rağmen arızanın tekrarlaması veya azami tamir süresinin (20 iş günü) aşılması halinde tüketici bedel iadesi veya ayıpsız misli ile değişim hakkını kullanabilir.
Tüketici Hakem Heyeti kararlarına karşı nerede itiraz edilir?
Tüketici Hakem Heyeti kararlarının taraflara tebliğinden itibaren 15 gün içinde Hakem Heyetinin bulunduğu yerdeki Tüketici Mahkemesi’ne itiraz edilebilir.
Ayıplı mal, gayrimenkul ayıpları ve tüketici uyuşmazlıklarınız için İletişim Sayfamız üzerinden Ateş & Otlu Hukuk Bürosu ile bağlantı kurabilirsiniz.
