Otonom araçlar ve yapay zeka sistem kazalarında hukuki sorumluluk; sürüş kontrolünün sensörlere, kameralara ve yapay zeka karar algoritmalarına devredildiği SAE Seviye 3, 4 ve 5 otonom araçların karıştığı kazalarda ortaya çıkan çok taraflı hukuki uyuşmazlıkları kapsar. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği Kanunu bu sorumluluk rejimini belirler.
Bu rehberde; otonom araç kazalarında sürücü, araç işleteni, yazılım sağlayıcısı ve otomobil üreticisinin sorumluluğu, KTK m. 85 tehlike sorumluluğu ve sigorta rücu süreçleri ele alınmıştır.
Otonom Sürüş Seviyeleri ve Sorumluluk Dağılımı
| Otonom Seviyesi | Sürüş Kontrolü | Birincil Sorumlu Süje |
|---|---|---|
| Seviye 1 – 2 (Sürücü Destek) | İnsan Sürücü (Gözetim Şart) | Sürücü ve Araç İşleteni (TBK 49 / KTK 85) |
| Seviye 3 (Şartlı Otonomi) | Sistem / Talep Halinde İnsan | İşleten (Üreticiye Rücu Hakkı) |
| Seviye 4 – 5 (Tam Otonomi) | Tamamen Yapay Zeka Algoritması | İşleten + Yazılım ve Araç Üreticisi (7223 s. Kanun) |
İşletenin Kusursuz Tehlike Sorumluluğu (KTK m. 85)
2918 sayılı KTK m. 85 uyarınca bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işleteni kusursuz tehlike sorumluluğu uyarınca zarardan sorumludur. Zarar gören üçüncü şahıslar doğrudan işletene ve ZMMS sigortasına başvurur.
Yazılım Üreticisine Rücu (7223 sayılı Kanun)
Tazminatı ödeyen işleten ve sigortacı; kazanın yapay zeka algoritmasındaki kod hatasından, sensör algılama arızasından kaynaklandığını ispatlayarak 7223 sayılı Kanun uyarınca yazılım üreticisine ve otomotiv şirketine rücu davası açabilir.
Yapay zeka mevzuatı için Yapay Zeka ve Hukuk Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Otonom Araç Kazası Rücu ve Tazminat Dava Dilekçesi Formatı
——————————————————————————–
DAVACI (İŞLETEN) : [Adınız Soyadınız / Şirket – VKN]
VEKİLİ : [Avukat Adı Soyadı – Ateş & Otlu Hukuk Bürosu]
DAVALI (ÜRETİCİ) : [Otonom Sürüş Yazılımı ve Araç İmalatçı Şirketi]
DAVA KONUSU : 7223 sayılı Kanun ve TBK m. 71 uyarınca yazılım hatasından kaynaklanan kaza tazminatının rücuen tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Müvekkile ait Seviye [ ] otonom araç otonom modda iken yazılımın nesne algılama algoritması arızası sebebiyle kazaya karışmıştır.
2. Üçüncü şahsa ödenen [Tutar] TL tazminatın ayıplı yazılım üreticisi olan davalıdan rücuen tahsili gerekmektedir.
SONUÇ VE İSTEM : Ödenen tazminat tutarının ödeme tarihinden işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ederiz.
——————————————————————————–
Davacı Vekili
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Otonom araç kaza yaptığında ceza kime kesilir?
Mevcut mevzuatta araç içindeki yetkili sürücüye veya sistem işletenine adli/idari yaptırım uygulanır.
Otonom araçlarda ‘Kara Kutu’ (EDR) verileri delil olur mu?
Evet, kaza anında sürüş kontrolünün insanda mı yoksa yapay zekada mı olduğunu gösteren Event Data Recorder (EDR) kayıtları kesin delil niteliğindedir.
Yapay zeka kazalarında avukat desteği nasıl alınır?
Bilişim ve tazminat süreçleri için İletişim sayfamıza başvurabilirsiniz.
