Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu: Çek, Bono ve Poliçe Takibi, İtiraz Süreçleri Rehberi (İİK m. 167)

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu (İİK m. 167 vd.); alacağı kambiyo senedine (çek, bono, poliçe) dayanan alacaklılara tanınmış, genel ilamsız takibe göre çok daha hızlı ve etkili bir icra takip yoludur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 167 ve devamı maddeleri bu sürecin katı usul kurallarını belirler.

Bu rehberde; kambiyo takibi şartları, ‘Örnek No: 10’ ödeme emri, 5 günlük itiraz ve 10 günlük ödeme süresi, İcra Hukuk Mahkemesi imzaya/borca itiraz davaları ve %20 icra inkar tazminatı incelenmiştir.

Kambiyo Senedinin Zorunlu Unsurları

Senedin kambiyo vasfı taşıması için 6102 sayılı TTK uyarınca;

• Senet metninde ‘Bono’ veya ‘Poliçe’ / ‘Çek’ kelimesinin bulunması,
• Kayıtsız şartsız belirli bir para ödeme vaadi,
• Keşidecinin (düzenleyenin) ıslak imzası, düzenleme tarihi ve yeri unsurlarını içermesi zorunludur.

5 Günlük İtiraz ve 10 Günlük Ödeme Süresi

Kambiyo ödeme emri tebliğ edilen borçlunun;

1. İtiraz Süresi: Tebliğden itibaren 5 gün içinde dilekçe ile doğrudan İcra Hukuk Mahkemesine başvurulmalıdır. (İcra dairesine yapılan itiraz geçersizdir).
2. Ödeme Süresi: 10 gün içinde borç ödenmez veya mahkemeden takibin durdurulması kararı alınmazsa 11. günde haciz tatbik edilebilir.

İcra hukuku süreçleri için İstanbul İcra Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

İmzaya İtiraz ve Borca İtiraz Ayrımı

• İmzaya İtiraz (İİK m. 170): İmzanın borçluya ait olmadığı iddiasıdır. Mahkemece grafoloji ve imza incelemesi yaptırılır.
• Borca İtiraz (İİK m. 169): Borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya takas edildiği resmi belge ile ispatlanmalıdır.

İcra Hukuk Mahkemesi İmzaya İtiraz Dilekçesi Formatı

Adım Adım Hukuki Süreç ve Dava Yol Haritası

Bu alandaki uyuşmazlıkların çözümünde hak kaybı yaşamamak adına izlenmesi gereken temel aşamalar şunlardır:

1. 1. Aşama (Ön İnceleme ve Delil Tespiti): Uyuşmazlığa konu tüm sözleşmeler, yazışmalar, banka dekontları, kamera kayıtları ve tanık beyanları toplanır. Gerekli hallerde delillerin karartılmasını önlemek amacıyla mahkemeden delil tespiti veya ihtiyati tedbir talep edilir.
2. 2. Aşama (Noter İhtarnamesi ve Temerrüt): Karşı tarafa noter kanalıyla ihtarname gönderilerek borcun ifası için kesin mehil tanınır ve temerrüt faizi işletilmeye başlanır.
3. 3. Aşama (Zorunlu Arabuluculuk Süreci): Dava şartı arabuluculuk kapsamında olan dosyalarda Adliye Arabuluculuk Bürosuna başvuru yapılarak müzakereler yürütülür. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen tutanak mahkeme ilamı niteliğindedir.
4. 4. Aşama (Dava ve Bilirkişi İncelemesi): Arabuluculukta anlaşılamaması halinde yetkili mahkemede dava açılır; mahkemece uzman bilirkişi heyeti atanarak dosya ve deliller incelenir.
5. 5. Aşama (Kanun Yolu ve İcra): İlk derece mahkemesi kararına karşı İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) ve Temyiz süreçleri yürütülür; kesinleşen ilam icra dairesi marifetiyle infaz edilir.

Uygulamada En Sık Yapılan Usul Hataları ve Hak Kayıpları

• Hak Düşürücü Sürelerin Kaçırılması: Kanunda öngörülen başvuru veya dava açma sürelerinin 1 gün dahi geciktirilmesi davanın esasa girilmeden usulden reddine sebep olur.
• Görevsiz ve Yetkisiz Mahkemede Dava Açılması: Mahkemenin görev veya yetki itirazı ile dosyayı göndermesi sürecin 6 ila 12 ay uzamasına yol açar.
• Eksik veya Hatalı Harç Yatırılması: Harca tabi davalarda eksik nispi peşin harç yatırılması halinde usul uyarınca dosya işlemden kaldırılabilir.
• Hukuka Aykırı Delillere Dayanılması: Kişilik haklarını ve özel hayatın gizliliğini ihlal eden deliller hükme esas alınamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bonoda zamanaşımı süresi ne kadardır?

Bono ve poliçelerde vadeden itibaren 3 yıl; çeklerde ise ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıldır.

İtiraz takibi kendiliğinden durdurur mu?

Hayır, İcra Hukuk Mahkemesinden ‘Takibin Geçici Olarak Durdurulması’ yönünde tedbir kararı alınmalıdır.

İcra davalarında yetkili mahkeme neresidir?

Takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı olduğu İcra Hukuk Mahkemesidir. Danışmanlık için İletişim sayfamıza başvurabilirsiniz.