- Yol 1: Tapu Müdürlüğüne Doğrudan Başvuru ile Aile Konutu Şerhi (TMK m. 194)
- Yol 2: Aile Mahkemesinden İhtiyati Tedbir Talebi (TMK m. 169 & HMK m. 389)
- Eş Evi Şerh Konulmadan Önce Satmışsa Ne Yapılır? (Tapu İptal Davası)
- Aile Mahkemesi Taşınmaza İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi Formatı
- Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davası öncesinde veya sırasında eşin üzerine kayıtlı evin satışı nasıl engellenir? Evlilik birliği içerisinde eşlerin birlikte yaşadığı mesken, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 194 kapsamında “Aile Konutu” koruması altındadır. Taşınmazın tapu kaydı eşlerden yalnızca birinin adına kayıtlı olsa dahi, tapu maliki olan eş diğer eşin açık ve yazılı rızası bulunmadıkça aile konutunu üçüncü kişilere satamaz, devredemez, kiralayamaz veya konut üzerinde ipotek gibi ayni haklar tesis edemez.
Mal kaçırma tehlikesiyle karşı karşıya olan eş, henüz boşanma davası açılmamışken doğrudan Tapu Müdürlüğüne başvurarak taşınmazın kaydına aile konutu şerhi işletebilir. Boşanma davası açılmış veya açılmak üzere ise, TMK m. 169 uyarınca geçici hukuki koruma tedbiri olarak Aile Mahkemesinden taşınmazın tapu kaydına üçüncü kişilere devrinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir konulması talep edilir.
Yol 1: Tapu Müdürlüğüne Doğrudan Başvuru ile Aile Konutu Şerhi (TMK m. 194)
Boşanma davası açmaya gerek kalmaksızın en hızlı ve en etkili koruma yöntemi tapu müdürlüğüne başvurmaktır. Tapu Sicil Tüzüğü m. 57 uyarınca, taşınmaz maliki olmayan eş aşağıdaki evraklarla birlikte taşınmazın bağlı bulunduğu Tapu Müdürlüğüne bizzat başvurur:
- Evlilik birliğini kanıtlayan vukuatlı nüfus kayıt örneği,
- Muhtarlıktan veya e-Devlet sisteminden temin edilen yerleşim yeri (ikametgah) belgesi,
- Söz konusu taşınmazın aile konutu olarak kullanıldığını gösterir MERNİS adres teyidi.
Bu başvuru herhangi bir harca veya ücrete tabi değildir. Şerh işlendiği andan itibaren tapu sicili aleniyet kazanır; üçüncü kişiler “Evin aile konutu olduğunu bilmiyordum” şeklinde iyi niyet iddiasında bulunamaz ve yapılan tüm devirler geçersiz sayılır.
Yol 2: Aile Mahkemesinden İhtiyati Tedbir Talebi (TMK m. 169 & HMK m. 389)
Boşanma davası açıldığında, davanın devamı süresince eşlerin barınması ve ortak hakların korunması amacıyla hâkim resen veya talep üzerine geçici önlemleri almakla yükümlüdür (TMK m. 169). Dava dilekçesinde taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri belirtilerek “Tapu kaydına üçüncü kişilere devir ve ferağın önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir konulması” istenir.
Mahkemece verilen tedbir tensip zaptı ile birlikte derhal ilgili Tapu Müdürlüğüne müzekkere ile bildirilir ve tapu kütüğüne işlenerek satış bloke edilir.
Eş Evi Şerh Konulmadan Önce Satmışsa Ne Yapılır? (Tapu İptal Davası)
Eğer tapu kaydında aile konutu şerhi bulunmadığı bir aşamada eş evi alelacele üçüncü bir kişiye satmışsa, diğer eş TMK m. 194’e dayanarak Tapu İptali ve Tescil Davası açabilir. Ancak bu davada evi satın alan üçüncü kişinin kötü niyetli olduğunun (evin aile konutu olduğunu bildiği veya bilebilecek durumda olduğunun, devrin muvazaalı yapıldığının) kanıtlanması gerekir.
Aile Mahkemesi Taşınmaza İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi Formatı
(İSTANBUL ANADOLU ADALET SARAYI)
DAVACI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad, Adres, Baro Sicil]
DAVALI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
KONU: Evlilik birliği içerisinde müşterek aile konutu olarak kullanılan taşınmazın tapu kaydına üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla İHTİYATİ TEDBİR ve AİLE KONUTU ŞERHİ konulması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil ile davalı taraf evli olup, taraflar fiilen evlilik birliğinin başlangıcından bu yana [İl, İlçe, Mahalle, Ada, Parsel, Bağımsız Bölüm No] adresinde yer alan taşınmazda ikamet etmektedirler.
2. Söz konusu taşınmaz taraflarca aile konutu olarak kullanılmakta olup tapu kaydı davalı eş üzerinde bulunmaktadır.
3. Taraflar arasındaki boşanma sürecinin gündeme gelmesi üzerine davalı eş, taşınmazı üçüncü şahıslara satmak veya ipotek ettirmek amacıyla emlak ofislerine ilan vermiş, müvekkilin ve müşterek çocukların barınma hakkını ve gelecekteki katılma alacağını ortadan kaldırma kastıyla mal kaçırma girişimlerine başlamıştır.
4. TMK m. 194 hükmü emredici nitelikte olup eşlerden biri diğerinin açık rızası olmaksızın aile konutunu devredemez. TMK m. 169 ve HMK m. 389 gereğince telafisi imkânsız zararların doğmasını engellemek amacıyla mezkûr taşınmazın tapu kaydına acilen tedbir konulması zorunludur.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 169, 194, HMK m. 389 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Tapu kaydı, yerleşim yeri belgesi, aile nüfus kayıt örneği, emlak ilanları, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen nedenlerle; gecikmesinde sakınca bulunan hal sebebiyle davalı adına kayıtlı [İl, İlçe, Mahalle, Ada, Parsel, Bağımsız Bölüm] sayılı taşınmazın tapu kaydına üçüncü kişilere DEVİR VE FERAGININ ÖNLENMESİ YÖNÜNDE TEMİNATSIZ OLARAK İHTİYATİ TEDBİR ve AİLE KONUTU ŞERHİ KONULMASINA, kararın ivedilikle ilgili Tapu Müdürlüğüne müzekkere ile bildirilmesine karar verilmesini vekaleten talep ederiz. [Tarih]
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Aile konutu şerhi koydurmak için eşin rızası gerekir mi?
Hayır. Tapu maliki olmayan eş, evliliği ve ikametgahı gösteren resmi belgelerle tek başına giderek tapu müdürlüğünden şerh talep edebilir. Diğer eşin iznine veya onayına gerek yoktur.
Kira ile oturulan eve aile konutu şerhi konulabilir mi?
Kira sözleşmesinde taraf olmayan eş, ev sahibine yazılı bir bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı haline gelir. Bu bildirim yapıldıktan sonra ev sahibi tek eşin rızasıyla tahliye taahhüdü alamaz veya sözleşmeyi feshedemez.
Boşanma davası kesinleşince aile konutu şerhi ne olur?
Boşanma kararının kesinleşmesiyle evlilik birliği sona erdiğinden aile konutu koruması kendiliğinden düşer; mal paylaşımı tasfiyesine geçilir.
Eş banka hesaplarındaki parayı çekiyorsa buna karşı tedbir alınabilir mi?
Evet, Aile Mahkemesinden banka hesaplarına, şirket hisselerine ve araç kayıtlarına da ihtiyati tedbir talep edilebilir; ancak mahkemeler nakit hesaplara tedbir koyarken somut delil ve teminat arayabilmektedir.
Boşanma sürecinde mal rejimi tasfiyesi, ihtiyati tedbir ve aile konutu uyuşmazlıklarında hak kaybına uğramamak için Aile Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilir, dosyanızı güvenle yönetmek için İletişim sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
