Banka hesabını veya IBAN’ını başkasına kullandıran kişinin ceza sorumluluğu nedir? 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 158/1-f maddesi uyarınca, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçu işlendiğinde, dolandırıcılık paralarının aktarıldığı banka hesabının resmi sahibi doğrudan “şüpheli / fail” sıfatıyla ceza soruşturmasına dahil edilir. Kanunda bu suç için öngörülen ceza 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Hesap sahibinin “Ben sadece arkadaşıma iyilik olsun diye hesabımı verdim, paranın nereden geldiğini bilmiyordum” veya “Komisyon karşılığı hesabımı kiraladım” şeklindeki savunmaları tek başına cezai sorumluluktan kurtulmaya yetmez. Ancak suçun işlenişine kasten iştirak etmeyen, aldatılan veya iradesi fesada uğratılan kişilerin durumunun Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde delillerle ortaya konulması halinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) veya mahkemece beraat kararı verilebilir.
Ceza Hukukunda İştirak İradesi ve Kastın Belirlenmesi (TCK m. 21 & m. 39)
Ceza muhakemesinde temel kural “kusursuz ceza olmaz” ilkesidir. Bir kişinin dolandırıcılık suçundan cezalandırılabilmesi için suçun tüm unsurlarını bilerek ve isteyerek hareket etmiş olması (doğrudan veya olası kast) şarttır:
- Asli Faillik (TCK m. 37): Hesap sahibi, dolandırıcılık planının bir parçası olarak hareket etmiş, mağdurlarla iletişim kurmuş veya hesaba gelen paradan belirli bir pay alarak organizasyona katılmışsa doğrudan asli fail olarak cezalandırılır.
- Yardım Eden Sıfatı (TCK m. 39): Hesap sahibi suçun ana planında yer almamış ancak suçun işlenmesini kolaylaştırmışsa, verilecek hapis cezası kanun gereği yarı oranında indirilir.
- Kastın Bulunmaması (TCK m. 30 Hata Hükümleri): Eğer şüpheli, hesabına gelecek paranın yasal bir ticaret, borç ödemesi veya masum bir transfer olduğuna inandırılmış ve somut verilerle kandırılmışsa, kastın bulunmaması sebebiyle beraat kararı verilir.
Banka Hesaplarına Masak ve Savcılık Tarafından Konulan Blokeler (CMK m. 128)
Suç duyurusu yapıldığı anda, suçtan elde edilen gelirin çekilmesini veya aklanmasını engellemek amacıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 128 ve 5549 sayılı Kanun hükümleri gereğince şüphelinin tüm bankalardaki vadesiz, vadeli hesaplarına ve kripto varlıklarına adli bloke konulur.
Bu bloke şüphelinin yasal maaşını, ticari ödemelerini veya birikimlerini de kilitler. Hesaptaki paranın suç geliri olmadığını gösteren fatura, sözleşme, ticari kayıt veya tanık beyanları ile Sulh Ceza Hâkimliğine başvurularak blokelerin kaldırılması talep edilebilir.
Hesap Kullandırma Soruşturmalarında Savunma Stratejisi
Karakol veya savcılık ifadesine çağrılan hesap sahibinin savunmasında şu deliller mutlaka dosyaya sunulmalıdır:
- Hesabın hangi gerekçeyle, kime, hangi tarihte ve ne şekilde kullandırıldığını kanıtlayan yazışmalar (WhatsApp mesajları, Telegram kayıtları, arama dökümleri),
- Hesaba gelen paradan şüphelinin şahsi bir menfaat veya komisyon elde edip etmediğine dair banka hesap hareketleri analizi,
- Hesaba para yattığı anda şüphelinin parayı kime teslim ettiğine dair kamera görüntüleri, elden teslim tutanakları veya havale kayıtları,
- Şüphelinin öğrenci, ev hanımı veya işsiz olup ekonomik zorluk ve aldatılma durumunun mahkemeye izahı.
Banka Hesabı Blokesinin Kaldırılması Talep Dilekçesi Formatı
(İSTANBUL ANADOLU ADALET SARAYI)
SORUŞTURMA NO: [Yıl / Soruşturma No]
ŞÜPHELİ: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
MÜDAFİİ: [Av. Ad Soyad, Adres, Baro Sicil]
KONU: Müvekkilin banka hesapları üzerine konulan haksız adli blokenin CMK m. 128 uyarınca KALDIRILMASI ve dosya hakkında KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA DAİR KARAR (KYOK) verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Başsavcılığınızın yukarıda numarası yazılı dosyasında, müştekinin dolandırıldığı iddiasıyla şikayetçi olması üzerine müvekkilin [Banka Adı] nezdindeki [IBAN No] sayılı hesabına ve diğer tüm hesaplarına bloke konulmuştur.
2. Müvekkil, soruşturmaya konu dolandırıcılık eyleminin hiçbir aşamasında yer almamış, müştekiyi tanımamış ve müşteki ile hiçbir irtibat kurmamıştır. Müvekkil, üçüncü bir şahıs tarafından güven ilişkisi suiistimal edilerek ‘ticari ödeme geleceği’ bahanesiyle aldatılmış ve hesabı bilgisi dışında kullanılmıştır.
3. Dosyaya sunduğumuz mesajlaşma kayıtları ve banka dökümlerinden de anlaşılacağı üzere, müvekkilin hesaba gelen meblağdan hiçbir menfaat temin etmediği, suç işleme kastı ve saiki taşımadığı sabittir (TCK m. 21, m. 30).
4. Müvekkilin yasal gelirlerinin ve maaşının bulunduğu hesaplara konulan bloke sebebiyle müvekkil ve ailesi temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmiştir.
HUKUKİ SEBEPLER: TCK m. 21, 30, 39, 158, CMK m. 128 ve ilgili yasal mevzuat.
DELİLLER: Banka hesap dökümleri, yazışma ekran çıktıları, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen nedenlerle; müvekkilin banka hesapları üzerindeki ADLİ BLOKELERİN KALDIRILMASINA, müvekkil hakkında KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA DAİR KARAR verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz. [Tarih]
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Hesabımı kiraladım, başım belaya girer mi?
Evet. Banka hesabı veya kripto para hesabı kiralamak TCK m. 158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık ve 7258 sayılı Kanun kapsamında yasadışı bahis suçlarından ağır hapis cezası ve hesap blokeleri riski doğurur.
Zararı ödersem ceza almaktan kurtulur muyum?
TCK m. 168 kapsamında ‘Etkin Pişmanlık’ hükümleri uygulanır. Soruşturma aşamasında mağdurun zararı karşılanırsa verilecek ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma aşamasında ise yarıya kadar indirilir.
İfademde ne söylemeliyim?
Karakol veya savcılıkta yalan beyanda bulunulmamalı, parayı çeken veya hesabı kullanan kişilerin kimlik, telefon ve yazışma bilgileri delilleriyle birlikte eksiksiz sunulmalıdır.
KYOK (Takipsizlik) kararı çıkarsa bloke ne zaman kalkar?
Savcılık takipsizlik kararı verdiğinde kararla birlikte ilgili bankalara ve MASAK’a derhal müzekkere yazılarak blokelerin fekki (kaldırılması) sağlanır.
Bilişim suçları, banka hesabı blokeleri ve nitelikli dolandırıcılık soruşturmalarında profesyonel hukuki temsil için Ceza Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilir, acil hukuki destek için İletişim sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
