Anne veya babanın sağlığında bir çocuğuna ev devretmesi halinde diğer kardeşlerin dava hakkı nedir? Türk hukukunda anne veya babanın kendi malvarlığı üzerinde sağlığında tasarrufta bulunma hakkı kural olarak serbesttir. Ancak mirasbırakan, diğer çocuklarını miras hakkından yoksun bırakmak (mirastan mal kaçırmak) amacıyla gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek tek bir çocuğuna devretmişse, bu işlem hukuken “Muris Muvazaası” niteliğindedir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 19 ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 706 hükümleri uyarınca; tarafların gerçek iradelerini gizleyerek yaptıkları görünürdeki işlem (satış) danışıklı (muvazaalı) olduğu için geçersizdir; gizlenen bağış sözleşmesi ise tapu memuru huzurunda resmi şekilde yapılmadığı için kesin hükümsüzdür. Miras hakkı çiğnenen tüm kardeşler, zamanaşımı süresi olmaksızın Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açarak tapunun iptali ile payları oranında adlarına tescilini sağlayabilirler.
Sağken Dava Açılabilir mi, Ölüm Şart mıdır?
Uygulamada mirasçıların en sık sorduğu soru şudur: “Babam/annem halen hayatta, evi kardeşime devretti, şimdi dava açabilir miyiz?”
Cevap nettir: Mirasbırakan hayatta iken bu dava açılamaz. Çünkü bir kişinin mirasçılık sıfatı ancak mirasbırakanın ölümü ile kazanılır (TMK m. 575). Kişi yaşarken hiç kimsenin miras hakkı doğmuş sayılmaz. Dava hakkı ancak mirasbırakanın vefatı tarihinden itibaren doğar.
Muris Muvazaası Davasında Zamanaşımı Var mıdır?
Muris muvazaası davası, saklı pay kurallarına dayanan 1 yıllık tenkis davasından tamamen farklıdır. Muvazaa iddiasına dayalı tapu iptal ve tescil davaları hiçbir zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir.
Mirasbırakanın ölümünden 5, 10 veya 20 yıl geçmiş olsa dahi taşınmaz halen devredilen kardeşin veya kötü niyetli üçüncü kişilerin üzerindeyse dava açılabilir.
Muvazaanın (Mal Kaçırma Kastının) İspatlanmasında Kullanılan Kriterler
Mahkeme, devrin gerçek bir satış mı yoksa mal kaçırma mı olduğunu tespit ederken şu kriterleri inceler:
- Alım Gücü ve Gelir Durumu: Evi devralan çocuğun tapu tarihindeki yaşı, mesleği, düzenli geliri ve o taşınmazı satın alabilecek ekonomik gücünün bulunup bulunmadığı.
- Satış Bedeli ile Gerçek Değer Arasındaki Uçurum: Tapuda gösterilen resmi satış bedeli ile taşınmazın o tarihteki gerçek piyasa rayici arasındaki fahiş fark.
- Para Hareketleri ve Banka Kayıtları: Satış bedelinin gerçekten mirasbırakanın banka hesabına yatıp yatmadığı, çekilip çekilmediği.
- Mirasbırakanın Paraya İhtiyacının Olup Olmaması: Vefat eden anne veya babanın taşınmaz satmasını gerektirecek makul bir borcu veya nakit ihtiyacının bulunup bulunmadığı.
- Aile İçi İlişkiler: Mirasbırakanın diğer çocuklarla olan anlaşmazlıkları, devralan çocukla olan özel yakınlığı.
Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Dava Dilekçesi Formatı
(İSTANBUL ANADOLU ADALET SARAYI)
DAVACILAR: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad, Adres, Baro Sicil]
DAVALI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
DAVA KONUSU: Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedeniyle tapu kaydının İPTALİ ile müvekkillerin miras payları oranında adlarına TESCİLİ talebidir.
DAVA DEĞERİ: [Taşınmazın Keşfen Belirlenecek Değeri – Harca Esas Kısmi Değer TL]
AÇIKLAMALAR:
1. Tarafların ortak murisi [Muris Ad Soyad], [Vefat Tarihi] tarihinde vefat etmiş olup geriye mirasçı olarak davacı müvekkiller ile davalı kalmıştır.
2. Muris, vefatından önce adına kayıtlı [İl, İlçe, Mahalle, Ada, Parsel No] sayılı taşınmazı, diğer çocukları olan müvekkillerden mal kaçırmak gayesiyle [Tapu Devir Tarihi] tarihinde tapuda satış göstermek suretiyle davalı çocuğuna devretmiştir.
3. Gerçekte taraflar arasında herhangi bir satış sözleşmesi ve para ödemesi gerçekleşmemiştir. Davalının o tarihte mezkûr taşınmazı satın alabilecek hiçbir mali gücü bulunmadığı gibi murisin de mal satmasını gerektirecek herhangi bir ihtiyacı yoktur.
4. Yapılan temlik işlemi TBK m. 19 uyarınca muvazaalı ve tamamen hükümsüzdür. Taşınmazın üçüncü kişilere devrinin engellenmesi için tapu kaydına öncelikle İHTİYATİ TEDBİR konulmasını ve tapu kaydının iptalini talep zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER: TBK m. 19, TMK m. 706, HMK m. 389 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Veraset ilamı, tapu kayıtları ve resmi senet akit tablosu, banka kayıtları, emlak rayiç tespiti, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda izah edilen nedenlerle;
1. Öncelikle dava konusu taşınmazın tapu kaydına üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla İHTİYATİ TEDBİR konulmasına,
2. Davamızın KABULÜ ile muvazaalı devir işlemi nedeniyle davalı adına olan tapu kaydının müvekkillerin miras payı oranında İPTALİ ile MÜVEKKİLLER ADINA TESCİLİNE,
3. Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz. [Tarih]
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Kardeş evi üçüncü bir kişiye satmışsa ne yapılabilir?
Eğer taşınmaz iyi niyetli bir yabancıya satılmışsa mülkiyet geri alınamaz; ancak devralan kardeşten taşınmazın güncel rayiç bedeli tazminat olarak tahsil edilir. Alıcı kötü niyetli ise ona karşı da tapu iptal davası açılabilir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılmışsa muvazaa sayılır mı?
Mirasbırakan gerçekten bakıma muhtaçsa ve devralan çocuk fiilen uzun yıllar murisin bakımını üstlenmişse devir geçerli kabul edilebilir; ancak sembolik yapılmış ve bakım ihtiyacı yoksa yine muvazaa sayılır.
Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) yapılmışsa ne yapılabilir?
Mirasçılıktan çıkarma ancak kanunda sayılan çok ağır şartlarda (murise veya ailesine karşı ağır suç işlenmesi gibi) mümkündür; haksız yapılan çıkarmalar vasiyetnamenin iptali davasıyla hükümsüz kılınır.
Muvazaa davasını tek bir kardeş tek başına açabilir mi?
Evet. Her mirasçı diğer kardeşlerin onayına ihtiyaç duymaksızın yalnızca kendi miras payı oranında bağımsız olarak tapu iptal davası açabilir.
Miras hukuku, muris muvazaası ve tapu iptal davalarında uzman hukuki süreç yönetimi için Miras Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilir, dava dosyanızı değerlendirmek için İletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.
